ثبت وب سایت          تبلیغات          RSS          درباره ما          تماس با ما
امروز سه شنبه، ۳۰ آبان ۱۳۹۶

ماهیان خاویاری,آشنایی با انواع ماهیان خاویاری دریای خزر

خانواده تاسماهیان (Acipenseridae)

متعلق به راسته تاسماهی شکلان (Acipenseriformes) می باشد.

• مشخصات گونه های این خانواده به شرح زیر است:

    بدن این ماهیان به سمت دم باریک می شود
    دهان آنان زیرین، عرضی و باریک است.
    در زیر پوزه، دارای دو جفت سبیلک می باشند.
    ماهیان بالغ فاقد دندان روی فکین بوده اما در نوزادان وجود دارد.
    در بدن این ماهیان فقط در قسمت فوقانی باله دمی دارای فلس لوزی شکل یا Ganoid و در کناره فوقانی این باله ردیفهای متغیر فلسهای مثلثی شکل قرار دارد.
 در طول بدن این ماهیان پنج ردیف زائده های سخت برجسته یا مهره های سخت استخوانی شکل قرار دارد.
 مهمترین مساله در گونه های مهاجر تاسماهیان، مهاجرت بمنظور تخمریزی می باشد، زیرا هر گونه از این ماهیان که به رودخانه ها وارد می شوند، مراحل مختلف رسیدگی جنسی، و فصول مختلف سال را می گذرانند. بنابراین توقف ماهیان رسیده در رودخانه ها یکسان نمی باشد. بعضی ها زمستان را در رودخانه می گذرانند و در بهار سال بعد تخمریزی می کنند. بعضیها در همان سال که وارد رودخانه می شوند در آب شیرین تخمریزی می کنند.

انواع ماهیان خاویاری     

 ماهیان خاویاری که استورژن نامیده می شوند و به خانواده تاس ماهیان تعلق دارند، از جمله گونه های آبزی کم نظیری هستند که از قدمتی چند صد میلیون ساله که به عصر ژوراسیک باز می گردد، برخوردارند و از این رو ماهیان خاویار را فسیل های زنده جهان می نامند که همراه با تکاملی فیلوژنیک تا به امروز باز مانده اند.

خانواده استروژنها به 27 گونه و زیر گونه در جهان تقسیم می شوند که از این تعداد 5 گونه در دریای خزر زندگی می کنند، دریایی که به تنهایی حدود 90 درصد ذخایر ماهیان خاویاری جهان را در خود جای داده است.

اما ارزش ماهیان خاویاری نه به جهت استفاده از گوشت آنان که به واسطه تخم آنان که به خاویار یا مروارید سیاه مشهور است، می باشد. خاویار خود به تنهایی به عنوان اشرافی ترین صبحانه جهان محسوب می گردد. بسیاری آن را به شکل خام و یا همراه با تخم مرغ و آغشته به زرده میل می کنند و گروهی نیز به اندازه نوک قاشقی از آن را همراه با سبزیجات معطر یا قطعه کوچکی از نان و کره میخورند و بوی ماهی مانند آن و طعم منحصر به فرد را بسیار دوست دارند.

مشخصات پنج گونه ماهی خاویاری دریای خزر بشرح زیر است :

1- فیل ماهی یا بلوگا Huso huso

فیل ماهی بزرگترین ماهی دریای خزر است که در گذشته با وزن حدود 1200 کیلوگرم صید شده است. این گًونه کــمـیـاب است که تـعداد صـید آن در سال به زحمت به هزار عدد می رسد مـاهی بـلـوگًـا خیلی قوی ، بــزرگ پر ابـهت و هـمـیشه وحشی است سر سـخـتانه و بی قـرار گًـلـه هـای طـعـمه را تـعـقـیب می کـند می تواند تا بـیش از چـهـار متر قـد کشیده و به وزن یـک تـن هم بـرسـد وزن اندازه های معمول آن بین چهل تا سیصد کیلو گًرم است که تا پـانـزده درصـد وزن ماهی را  خــاویــار  تـشـکـیـل می دهـد.

این ماهی در فصول بهار و پائیز جهت تخم ریزی وارد رودخانه ها می شود. نرهای این گونه از تاسماهیان در 18-17 سالگی و ماده ها در 16 تا 18 سالگی بالغ می شوند. میانگین خاویار دهی فیل ماهی 9/12 کیلوگرم است.

خاویار فیل ماهی که به بلوگا معروف است، در طـیـف هـای مـخـتـلـف خـاکـسـتـری بـسـیـار خـواسـتـنـی اسـت بـه دلــیـل درشــتـی دانــه و لــطـافـت پــوسـت، هـر چـه رنـگٍ روشـن تـری داشـتـه بـاشـد خـواهـان بـیـشـتـری دارد. از جمله گرانترین مواد غذایی جهان محسوب می شود.

بلوگای ایرانی در دو رقم بلوگا دان یک و دان دو عرضه می شود. خاویار بلوگا درشتترین دانه ها را در بین انواع مختلف خاویار داشته و طعمی بسیار دلچسب دارد.
 

2- تاسماهی ایرانی یا قره برون Acipenser Persicus

از بین پنج گونه تاسماهیان دریای خزر، سه گونه که به خاویار آسترا مشهورند عبارتند از تاس ماهی ایرانی، تاس ماهی روسی و شیپ تاس ماهی ایرانی فراوانترین گونه ماهیان خاویاری حوضه جنوبی دریای خزر است وبه همین علت به تاس ماهی ایرانی شهرت یافته است . در حال حاضر بیشترین ذخایر این ماهی در جنوب شرقی دریای خزر یافت می شودو بیشترین تخم ریزی این ماهی در فصل بهار صورت می گیرد . نرهای این گونه در سن 11 – 8 سالگی و ماده در 16-10 سالگی به بلوغ می رسند میانگین تولید خاویار این ماهی با افزایش سن بیشتر می شود و مقدار آن بر اساس فصول سال نیز متفاوت است. بطورمتوسط از هر تاس ماهی ایرانی حدود4/5 کیلو خاویار بدست می آید .

خاویار قره برون تنوع رنگی بیشتری نسبت به بقیه گونه ها دارد و طیف رنگی آن از خاکستری تیره تا روشن و در موارد نادری ، رنگ طلایی را دربرمی گیرد. خاویار آسترای ایرانی یا قره برون از جمله مشهورترین و پرطرفدارترین انواع خاویار در جهان می باشد

اندازه دانه خاویار آسترا از بلوگا ریزتر و از سوروگا درشت تر است.

 

3- تاس ماهی روسی یا چالباش Acipenser gueldenstaedtii

این گونه از تاس ماهیان دریای خزر عمدتاً در بخش های شمالی دریا زیست می کند و وابستگی زیادی به رودخانه ولگا و اورال دارد، اما در مناطق جنوبی نیز یافت می شود. در شمال دریای خزر ماهیان جوان این گونه در عمق 2 تا 5 متری زندگی می کنند اما ماهیان بزرگ در آبهای جنوبی دریای خزر محدوده عمقی 2 تا 130 متری را ترجیح می دهند. این ماهی جهت تخم ریزی در رودخانه ولگا ، اورال و کورا در شمال و رودخانه سفیدرود در جنوب دریای خزر وارد می شود.

مهاجرت های این ماهی جهت تولید مثل در فصول بهار و پاییز انجام می شود واوج تخم ریزی آن در دمای 21 تا 25 درجه سانتیگراد صورت می گیرد . میانگین خاویاردهی تاس ماهی روسی یا آسترای چالباش حدو 3/5 کیلوگرم است .

خاویار این ماهی نیز تحت نام خاویار آسترا عرضه می شود.

 

4- شیپ یا تاس ماهی شکم برهنه Acipenser nudiventris

تاس ماهی شیپ در دریای ، سیاه و خزر زندگی می کند .پراکنش این ماهی در دریای خزر یکنواخت نمی باشد . در شمال دریای خزر ، شیپ برای تخم ریزی بندرت به رودخانه ولگا وارد می شود و رودخانه اورال را ترجیح می دهد . این ماهی در اعماق 11تا 25 متری با دمای آب 3 تا 14 درجه زیست می کند . ذخایر این گونه از تاس ماهیان در آب های روسیه ، آذربایجان و ترکمنستان به حداقل خود رسیده و تجارت خاویار آن ممنوع می باشد . در ایران سالانه چند میلیون بچه ماهی شیپ بطور مصنوعی تکثیر و جهت تقویت ذخایر طبیعی دریای خزر ، رهاسازی می شود.

زمان تخم ریزی این ماهی در ماههای فروردین و اردیبهشت و در دمای آب حدود 10 درجه سانتیگراد است نرهای این گونه در سن 9-12 سالگی و ماده ها 11تا16 به بلوغ می رسند .

میانگین خاویار استحصالی از شیپ حدود 4/8 کیلوگرم است.

 

5- اوزون برون یا سوروگاAcipenser stellatus

اوزون برون یا سوروگا کوچک ترین گونه در بین ماهیان خاویاری دریای خزر است .

سوروگا به خاطر پوزه بلندی که دارد ، ظاهری منحصر به فرد داشته وبه دلیل همین پوزه بلند ازون برون نام گرفته است . در ایـن مـاهـی فـلـس هـای اسـتـخـوانـی شـبـیـه لــوزی مـشـخـص تـر هـسـتـنـد حـداکـثـر طـول مـاهـی یـک و نـیـم متر و بـیـشـتـزیـن وزن آن بـه بـیـسـت و پـنـج کـیـلـو گًـرم می رسـد. خاویار سورگا از لحاظ اندازه دانه از بقیه انواع ریزتر است و طعم بسیاردلچسبی دارد.

این ماهی دردریای سیاه و آزوف نیزیافت می شود اما زیستگاه اصلی آن دریای خزراست و در تمامی قسمت های ساحلی این دریا پراکنده است.

این ماهی درفصل بهار جهت تخم ریزی به رودخانه وارد می شود سن بلوغ ماهیان نر 7 تا 13 سالگی و ماده ها 8 تا 17 سالگی می باشد .

میانگین خاویار دهی اوزون برون حدود 3 کیلوگرم است .         

   

منبع: نیازنگار

مطالب مرتبط

نظرات

کد امنیتی
فرصت نگار
فرصت نگار

دیگران می خوانند