ثبت وب سایت          تبلیغات          RSS          درباره ما          تماس با ما
امروز دوشنبه، ۲ اسفند ۱۳۹۵


سیستماتیک:

نام علمی گونه:Sander lucioperca (Linnaeus, 1758)

نامهای رایج در ایران: سوف، سوف معمولی، سوف سفید، اسبک و اسامی محلی مثل: سویده، سیبی، سیبیک
خانواده: سوف ماهیان, Percidae
رده بندی کامل : Class: Actinopterygii> Order: Perciformes > Family: Percidae > Subfamily: Luciopercinae
نامهای غیر ایرانی : نام اصلی:Pike-perch , سایر نامها: Perch-pike, Zander,Pikeperch, European pike-perch,...
برخی از اسامی علمی قدیمی، یا غیر معتبر: Stizostedion lucioperca | Stizostedion luciperca | Perca lucioperca |Lucioperca sandra...
 

کشورهای محل زندگی ماهی سوف معمولی:
بومی در: ایران، افغانستان، آلبانی، ارمنستان، اتریش، آذربایجان، بلغارستان، جمهوی چک، استونی، فنلاند، گرجستان، آلمان، یونان، مجارستان، قزاقستان، لتونی، لیتوانی، مولداوی، نروژ، مجارستان، رومانی، روسیه، صربستان، اسلواکی، سوئد، اوکراین و ازبکستان

گزارشهایی از تاثیر منفی بر اکوسیستم، در نواحی که سوف به آنها معرفی شده وجود دارد.

اکوسیستم های محل پراکنش سوف معمولی در ایران:

در ایران: دو فرم ساکن در آب شیرین، و مهاجر (ساکن در لب شور، مهاجر به شیرین) دارد. فرم ساکن آب شیرین، در کلیه سواحل جنوبی دریای مازندران دیده میشود. اما میزان آن در جنوب غربی ساحل خزر و گیلان بیشتر است. در منابع دیگری نظیر دریاچه سد ارس نیز وجود دارد.

با آب شیرین سازگاری پیدا میکند. به دریاچه سد ارس منتقل گردیده.

مشخصات زیستگاه سوف معمولی:
مناطق معتدل، با دمای 6°C تا 22°C ;عرض و طول جغرافیایی : از 67درجه شمالی تا36 درجه شمالی، 1 درجه غربی تا 75 درجه شرقی
دارای جمعیتهای مهاجر و ثابت، ساکن در آبهای شیرین، شور، لب شور. در عمق 2 تا 30 متری و بیشتر 2-3 متری دیده میشود. به رودخانه های گل آلود بزرگ و دریاچه های یوتروف، مناطق ساحلی دریاچه های لب شور و خورها علاقه دارد.

مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک سوف معمولی:

شکل بدن:
بدن باریک، بلند و کشیده | دارای دو باله پشتی | باله پشتی دارای 13 تا 20 خار و 18 تا 24 شعاع نرم |باله مخرجی دارای 2تا3 خار و 10تا14 شعاع نرم |45 تا 47 مهره | با داشتن 2 دندان سگ سان در جلوی آرواره ها، باله پشتی دوم با 18-22 شعاع منشعب و 80 تا 97 فلس روی خط جانبی، از گونه های هم جنس تشخیص داده میشود |فلس شانه ای | زوائد پیلوریک 4 تا 9 عدد | خارهای آبششی روی اولین کمان آبششی 13 تا 15 عدد | رنگ پشت بدن سیاه متمایل به خاکستری و در کناره های بدن 8 تا 12 نوار قهوه ای متمایل به سیاه | فاصله بین دو حدقه چشم، کوتاهتر یا مساوی قطر عرضی چشم
اندازه:
حداکثر طول گزارش شده 100 سانتیمتر است و اندازه رایج آن 50 سانتیمتر می باشد. در آبهای جنوبی خزر، متوسط طول آن 43 سانتیمتر(57 تا 29 سانتیمتر) در اوایل دهه پنجاه بوده است که امروزه بسیار کمتر است.
حداکثر وزن گزارش شده در جهان، 20 کیلوگرم است. در ایران در اوایل دهه پنجاه، متوسط وزن کمی بیش از یک کیلوگرم (1077 گرم) و در دهه هفتاد کمتر از 270 گرم بوده است.
سن:
ماهی سوف 17 سال است (برخی منابع فارسی تا 21 سال عنوان کرده اند)
غذا:
ماهی سوف، بیشتر از ماهیان پلاژیک که بصورت گروهی زندگی میکنند تغذیه میکند. ماهیخواری در سوف، وقتی به اندازه تنها 3 سانتیمتری رسید شروع میشود.
در ایران در دوران لاروی از زئوپلانکتون و بعد از آن از ماهی مروارید، شیشه ماهی، کلمه، سیم و کپورچه تغذیه میکند.
بر اساس تحقیقی در در دریاچه سد ارس مشخص شد که از نظر ترجيح غذايي (FP) بالاترين مقدار (62.92 درصد) به ماهيان استخواني و بعد از آن به لاروهاي خرچنگ دراز آب شيرين (32 درصد) و در مرحله آخر (5.62 درصد) به حشرات آبزي اختصاص دارد.


رفتارهای خاص:
جابجائیهای تغذیه ای و غیره در این ماهی، بین آب شیرین و لب شور، تا 250 کیلومتر هم دیده شده است. بخاطر سپاری قلمرو (جَلد شدن) در این گونه دیده میشود. خارهای این ماهی جنبه دفاعی دارد و برخی ماهیان نظیر اسبله، بویژه اگر سابقه مصدوم شدن با این خارها را داشته باشند، از نزدیک شدن به سوف خودداری میکنند.
از شکارچیان طبیعی ماهی سوف، میتوان به پرندگان ساحلی و نیز ماهیانی نظیر جنسهای: Anguilla, Channa argus, Silurus, Pelecus, Esox, Perca و Sander اشاره کرد

تولید مثل ماهی سوف معمولی:
ماهی سوف معمولی، در سن 3 تا 10 سالگی و اغلب 4 سالگی بالغ میشود. مهاجرتهای تخمریزی کوتاهی انجام میدهد.
تخمریزی بصورت تک جفتی، و در ساعات غروب یا شب انجام میشود. تخمریزی در بستر های شنی آبهای روان انجام میشود. نرها قلمروطلب بوده، و حفره ای به قطر 50 و عمق 5تا10 سانتیمتر در شن بستر یا لابلای ریشه های گیاهان ایجاد مینمایند. سپس تخمها در این گودالها گذاشته میشوند. این گودالها اغلب در آبهای روان با عمق 1تا 3 متر کنده میشود. ماهی ماده در لانه مستقر میشود، در حالیکه ماهی نر در دایره ای به قطر یک متر دور لانه به سرعت شنا میکند. سپس ماهی نر حرکتی عمودی انجام داده و هردو ماهی حرکات سریعی انجام میدهند و نهایتها اسپرم و تخمک رهاسازی میگردند. ماهی ماده پس از تخمریزی کامل، لانه را ترک میکند. ماهی نر از لانه و تخمها بوسیله خارهای پشتی حفاظت میکند. ماده یکبار در سال تخمریزی مینمایند. لاروایی که بع تغذیه افتاده اند، این عمل را تحت تاثیر نور انجام میدهند و از موجودات پلاژیک ریز تغذیه می نمایند.
در ایران، فرم مهاجر در قصل پائیز و بهار به رودخانه ها مهاجرت می نماید(بیشتر پاییز)، زمان تولید مثل در ایران اوایل اسفند تا اوایل اردیبهشت است و بیشتر در تالاب انزلی صورت میگیرد که در این زمان دمایی بین 12 تا 16 درجه دارد.
تخمریزی در قسمت های پایینی رودخانه روی گیاهان آبزی با جریان آرام آب صورت میگیرد.
هم آوری مطلق آن در سواحل ایران، 100 تا 400 هزار عدد تخمک میباشد. تکثیر مصنوعی و رهاسازی آن به منظور جلوگیری از انقراض در ایران انجام میشود.

صید سوف معمولی:

سوف معمولي يا در يايي به چشم آينه اي هم معروف است زيرا اين ماهي شکارچي شب بوده و چشمانش داراي پرده حساس به نور بوده که از کمترين نوري بيشترين بهره را ببرد و در شب چشمان درخشنده اي داشته و هنگام صيد صداي خرناس کناني از خود درمي آورد. محل زندگي اين نوع ماهي آبهاي نسبتا شور يا شور بوده که سنگيني  آب در آن مکان کمي زياد باشد يا به عبارتي قليايي باشد. صید ورزشی و تجاری میشود. در ایران، به دلیل صید بی رویه در معرض انقراض بود که با تکثیر مصنوعی، جمعیت آن مجددا افزایش پیدا کرد.

ارزش های اقتصادی سوف معمولی:

در ایران از ماهیان مورد علاقه مردم و بسیار با ارزش است. به دلیل صید بی رویه و تخریب زیستگاه، جمعیت آن کاهش یافت، اما شیلات با تکثیر مصنوعی سعی در جبران کاهش جمعیت آن دارد.
ماهی جذابی برای صید ورزشی میباشد. امکان نگهداری آن در آکواریومهای شهری هست.
تکثیر مصنوعی آنها کار سخت، ولی عملی میباشد. پرورش متراکم آنها امکانپذیر نیست. بعضی مزارع تکثیر و پرورش ماهی سوف، بویژه در شمال اروپا، سالیانه تا یک میلیون لارو سوف معمولی تولید میکنند و سابقه ای بیش از 35 سال دارند. یکی از این مزارع معروف در دانمارک به نام aquapri تا 200 تن گوشت سوف ماهی در سال تولید می نماید.
در ایران تحقیقی در مورد پرورش همزمان سوف معمولی با کپورماهیان چینی نشان داد که این کشت همزمان می تواند منجر به افزایش میزان برداشت کپورماهیان چینی گردد.
در ایران همچنین فعالیت ها و تحقیقات مختلفی برای پرورش لارو سوف، سازگاری با غذاهای مصنوعی، تکثیر مصنوعی و... صورت پذیرفته است. در تکثیر مصنوعی تحقیقات نشان داد که مولد پرورشی این ماهی به LHRHa2 پاسخ مثبت نمی دهد اما ماهيان نر و ماده وحشی تیمارهای عصاره غده هيپوفيز و LHRHa2 به تزريق هورمونی پاسخ داده اند.

وضعیت ذخایر ماهی سوف معمولی:

صید بیش از حد این گونه در ایران، آسیبهایی به این ماهی زده است. برای حفظ گونه ضمن تکثیر مصنوعی، آنرا به زیستگاه های جدید از جمله دریاچه سد ارس معرفی کرده اند. وضعیت ذخیره در ایران نیازمند حفاظت (CD) و در اغلب نقاط دیگر جهان در لیست اتحادیه بین المللی حفاظت از محیط زیست، کمترین نگرانی (LC) است.
مطالعات انجام شده در حوضه جنوبی دریای خزر، تاثیر آلاینده ها را بر ماهی سوف اثبات کرده است.

 

منبع: نیازنگار

مطالب مرتبط

فرصت نگار,آگهی استخدام دولتی و خصوصی