ثبت وب سایت          تبلیغات          RSS          درباره ما          تماس با ما
امروز شنبه، ۳۰ دی ۱۳۹۶

ماهی سفید دریای خزر,دانستنی هایی در مورد بیولوژی ماهی سفید دریای خزر

سیستماتیک:
:: نام علمی گونه: Rutilus frisii (Kamansky, 1901)j
• به دلیل حضور توام در آبهای داخلی و آبهای دریای خزر، در هردو دسته طبقه بندی شده است.
• در ایران زیرگونه Rutilus frisii kutum مورد اشاره قرار می گیرد. گونه دیگری به نام Rutilus kutum سابقا در ترکیه وجود داشته که منقرض شده است.
• با گونه وارداتی Coregonus lavaretus از آزادماهیان که به سفیدماهی معروف است و ماهی سفید رودخانه ای Squalius cephalus ، اشتباه نشود.


:: نامهای رایج در ایران: ماهی سفید، و نیز: تلاجی(این نام بیشتر به ماهی کلمه گفته می شود)
:: خانواده: کپورماهیان، Cyprinidae
:: رده بندی کامل : Class: Actinopterygii >Order: Cypriniformes > Family: Cyprinidae> Subfamily:Leuciscinae
:: نام (های) غیر فارسی: نام اصلی: Kuttum, سایر نامها: Black Sea Roach, Vyrezub, Southern Caspian Kutum
::برخی از اسامی علمی قدیمی، یا غیر معتبر: Leuciscus frisii | Rutilus frisii frisii
:: ریشه لغوی نام علمی: Rutilus: یونانی>قرمز

کشورهای محل زندگی ماهی سفید:
بومی در: آذربایجان، گرجستان، ترکیه، بلغارستان، مولداوی، رومانی، روسیه، اسلواکی، اوکراین.
معرفی شده به: ایران

اکوسیستم های محل پراکنش:
در جهان: اوراسیا، حوضه آبریز دریای سیاه و دریای آزوف، دریاچه ایزنیک در حوضه آبریز مرمره در آناتولی. رود اترک، رود دون، رود کوبان، رود ترک، رود ولگا، ناحیه جنوبی دریای خزر و ندرتا در شمال آن.

در ایران: علاوه بر دریای مازندران، ماهی سفید در کلیه رودخانه های جنوبی حوضه آبریز دریای خزر حضور داشته از جمله رودخانه های لمیر، حویق، رودخانه های تالاب انزلی و خود تالاب انزلی، سفیدرود، شیرود، بابلرود، تجن و گرگانرود که امروزه به دلیل شرایط نامناسب این رودخانه ها، مهاجرتهای تولید مثلی این ماهی با اخلال فراوان مواجه شده است.


مشخصات زیستگاه های ماهی سفید:
ماهی نیمه-رودرو که در مصب های لب شور بزرگ و جریانات آب شیرین منتهی به آنها، دریاچه های ساحلی مرتبط با رودخانه ها و دشتهای آبریز رودهای بزرگ مشاهده می شود
ساکن آبهای شیرین و لب شور، بنتوپلاژیک و حاضر در عمقهای بیش از 30 متری، نواحی معتدله بین 56 درجه شمالی تا 36 درجه شمالی و 22 درجه تا 54 درجه شرقی.
توانایی تحمل شوری تا 7-12 جزء در هزار را دارد.
در موقعی که در دریا حضور دارد تا عمق 30 متری در نواحی که موجودات کفزی مخصوصا نرم تنان وجود دارند. در زمستان به قسمت های ساحلی و به نزدیکی مصب رودخانه ها نزدیک می شود. در پاییز قسمت های عمیق تر را ترجیح می دهد. تغییرات دمایی و جریان های آبی باعث بروز مهاجرت هایی برای این گونه می شود.


مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک ماهی سفید:
شکل بدن:
باله پشتی 3شعاع سخت و 9تا12 شعاع نرم | باله مخرجی 3 شعاع سخت و 10تا14 شعاع نرم | بدن تقریبا استوانه ای| ارتفاع بدن 19 تا 26 درصد طول استاندارد، ارتفاع بدن مساوی یا کمتر از طول سر | 53تا64 +3 فلس روی خط جانبی | پوزه گرد و دهان انتهایی | ناحیه شکمی مدور | باله ها خاکستری یا زردفام | دندان حلقی یک ردیفی با فرمول 5-6 و ندرتا 6-6 یا 5-5 |
اندازه:
بزرگترین اندازه ماهی سفید 71 سانتیمتر گزارش شده است. اندازه ماده ها بزرگتر است. در سال بهره برداری 1373-74 ، میانگین طول ماهی سفید ایران 39.6 سانتیمتر با وزن میانگین 948 گرم گزارش گردیده است.
رکورد وزن گزارش شده این ماهی 8 کیلوگرم بوده که مربوط به ایران نیست.
سن:
حداکثر سن گزارش شده ماهی سفید 12 سال است.
اغلب ماهیان صید شده در ایران زیر 4 ساله هستند، اگرچه تا 10 ساله نیز صید می شود.
غذا:
در مراحل لاروی تغذیه آن از فیتوپلانکتون ها، بعد از آن همراه با رشد بدن به ترتیب از زئوپلانکتون ها، جلبک، لارو شیرونومیده، لارو حشرات آبزی، نرم تنان، سخت پوستان(گاماروس و خرچنگ پهن) و کرم پرتار است.
در دوران بلوغ غذای اصلی ماهی سفید از نرم تنان می باشد.
در زمان مهاجرت، تخمریزی و زمستان گذرانی، تغذیه ماهی سفید متوقف می شود.

ژنتیک:
تعداد کروموزومهای Diploid/ zygotic(2n)برابر 50، و کروموزومهای Haploid/ gametic (n) برابر 25 است.
رفتارهای خاص:
ماهی نر در فصل تولید مثل بر روی سر دارای برجستگیهای مرواریدی شکلی می شود.
مهاجر است. در دریای خزر، از ماهیان مهاجر به رودخانه بوده و دارای دو شکل بهاره و پاییزه می‌باشد. فرم پاییزه از اوایل آبان تا اسفند ماه و فرم بهاره از اوایل اسفند تا اواخر اردیبهشت وارد رودخانه های حوضه جنوبی دریای خزر شده و تخریزی در فصل بهار انجام می‌گیرد.

تولید مثل ماهی سفید:
ماهی سفید نر در 2-3 سالگی و ماده ها در 3-4 سالگی بالغ می شوند. ابتدا از اواخر بهمن تا اوایل اسفند از قسمت های عمیقتر آب به مناطق ساحلی می آیند، و اوج کوچ این ماهیان در نیمه دوم فروردین و نیمه اول اردیبهشت با دمای آب 12 تا 13 درجه سانتیگراد می باشد. بستر مناسب برای تولید مثل قلوه سنگی است. تخمهای ماهی سفید به قلوه سنگها و ندرتا گیاهان غوطه ور در آب می چسبد و در دمای 12-19 درجه سانتیگراد در عرض 10-16 روز تخمه گشایی صورت می پذیرد.
در سردآبرود و چالوس، این گونه در فاصله 10 تا 15 کیلومتر از مصب رودخانه در عمق 30 سانتی متری تولیدمثل می نماید.
والدین بعد از تولید مثل به دریا باز می گردند و بچه ماهیان اغلب در پایان تابستان به دریا باز می گردند.، و برخی از آنها در تالاب انزلی تا 2 سالگی نیز در آب شیرین می مانند. در فصل تولید مثل روی قسمت های مختلف بدن ماهی نر مخصوصا سر، برجستگی های جنسی دیده می شود.
فرم مهاجر پاییزه این گونه به تعداد محدود در برخی از رودخانه های جنوبی دریای خزر وجود دارد.
ماهی سفید می تواند با ماش ماهی تولید هیبرید بنماید.

صید ماهی سفید:
صید اصلی آن با تور پره و اغلب همراه با کفال صورت می‌گیرد.

ارزش های اقتصادی ماهی سفید:
این ماهی با ارزشترین ماهی فلسدار استخوانی سواحل دریای خزر است. هر سال بطور متوسط 5 تا 6 هزار تن از این گونه در سواحل دریای خزر و رودخانه‌های آن صید می‌گردد و از ماهیان مورد علاقه مردم ایران و مخصوصا اهالی استانهای ساحلی است. بیش از 60 درصد از مجموع ماهیان استخوانی صیدشده در سواحل جنوب دریای خزر را ماهی سفید تشکیل می‌دهد.
ماهی سفید تنها تکثیر مصنوعی به منظور احیای جمعیت طبیعی دارد و پرورش آن تا مرحله بازاری انجام به دلیل مسایل مربوط به رشد، به صرفه نیست. برای جبران این مساله تلاش برای هیبرید سازی آن با ماهیانی مثل ماش ماهی انجام شده است.

وضعیت ذخایر ماهی سفید:
در رده بندی جهانی IUC، ماهی سفید کمترین نگرانی (LC) را دارد.
اما در ایران، برای حفاظت نسل این ماهی، کارگاه‌های تکثیر مصنوعی ایجاد شده و از سال 1361 همه ساله تعداد زیادی بچه ماهی به رودخانه ها رهاسازی می‌گردند. در حالیکه در سال 1360 جمعیت این گونه بسیار کاهش یافته بود، شروع تکثیر مصنوعی منجر شد جمعیت آن حتی از گذشته های دور نیز بیشتر شود، اما متاسفانه راه حلی برای تولیدمثل طبیعی آن اندیشیده نشده است. اثرات منفی تکثیر مصنوعی در درازمدت بارها تذکر داده شده است، چرا که ممکن است بر روی جمعیت سایر ماهیان تاثیرگذار باشد
ساختار جمعیت و وضعیت صید این ماهی مورد بررسی قرار گرفته و بنظر می‌رسد رشد ماهی سفید در سواحل ایرانی دریای خزر در مقایسه با سالهای قبل کاهش داشته است که ممکن است از آثار تکثیر مصنوعی طی 20 سال اخیر و عدم به‌گزینی مولدان به هنگام تکثیر مصنوعی باشد.

بهداشت و بیماریها:
ماهی سفید، می تواند میزبان عوامل بیماریزای گوناگونی باشد: از مژه داران (Ciliophora): انگل پوستی و آبششی Apiosoma sp., از میکسوزوآ (Myxozoa): انگل آبششی Myxobolus bramae, از مونوژنه آ(Monogenea) انگل ابششی Dactylogyrus frisii و انگل آبششی Dactylogyrus haplogonus, انگل آبششی Dactylogyrus nybelini, انگل آبششی Dactylogyrus rectotorabus, انگل آبششی Dactylogyrus succicus, انگل آبششی Dactylogyrus turaliensis, انگل آبششی Diplozoon paradoxum, انگل آبششی Gyrodactylus prostae, انگل آبششی Paradiplozoon chazarikum. از دی ژنه آ(Digenea): انگل لوله گوارش Asymphylodora kubanicum, انگل روده ای Asymphylodora macracetabulum, انگل چشمی Diplostomum spathaceum. از رده سستود ها(Cestoda): انگل دستگاه گوارش و محطه بطنی Bothriocephalus sp.. از آسپیدوگاسترها(Aspidogasterea) انگل دستگاه گوارش Aspidogaster limacoides.
• مطالعات انجام شده، نشان می دهد رسوبات هيدروکربن هاي پلي آروماتيک با پتانسیل سرطان زایی بویژه رسوبات حاصل از فعالیت های کشتیرانی در مناطقی نظیر بنادر انزلي، نوشهر و اميرآباد، بطور مستقیم در بدن ماهی سفید تجمع می یابد و میزان آن در بدن ماهی سفید رابطه مستقیم با میزان آن در محیط دارد.

منبع: نیازنگار

مطالب مرتبط

نظرات

کد امنیتی
فرصت نگار
فرصت نگار

اشتراک در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه نیازنگار می توانید روزانه خبرهای روز را در ایمیل خود مشاهده کنید

دیگران می خوانند

    وقتی حاج آقا «بهاره رهنما» را سورپرایز کرد/عکس
    وقتی حاج آقا «بهاره رهنما» را سورپرایز کرد/عکس