ثبت وب سایت          تبلیغات          RSS          درباره ما          تماس با ما
امروز شنبه، ۳۰ دی ۱۳۹۶

ماهی شیپ,درباره ماهی شیپ چه میدانید,بیولوژی ماهی شیپ

سیستماتیک:
:: نام علمی گونه: Acipenser nudiventris (Lovetsky, 1828)j
• به دلیل حضور توام در آبهای داخلی و آبهای دریای خزر، در هردو دسته طبقه بندی شده است.

:: نامهای رایج در ایران: شیپ
:: خانواده: تاس ماهیان، Acipenseridae
:: رده بندی کامل : Class: Actinopterygii > Order: Acipenseriformes > Family: Acipenseridae > Subfamily: Acipenserinae
:: نام (های) غیر فارسی: Fringebarbel sturgeon,Ship sturgeon, Spiny sturgeon, Barbel sturgeon
::برخی از اسامی علمی قدیمی، یا غیر معتبر: Acipenser glaber, Acipenser nudiventris derjavini, Acipenser schypa, Acipenser turritus....
:: ریشه لغوی نام علمی: Acipenser: لاتین> acipenser=تاسماهی

 کشورهای محل زندگی ماهی شیپ:
علاوه بر آبهای ایران، در این کشورها گزارش شده است: جمهوری آذربایجان، بلغارستان، گرجستان،قزاقستان، رومانی، روسیه، ترکیه،ترکمنستان، اکراین و ازبکستان. ماهی شیپ در بعضی کشورها نظیر چین معرفی مصنوعی شده. همچنین در کشورهایی نظیر افغانستان، اتریش، جمهوری چک، مجارستان، مولداوی، صربستان و... منقرض شده است.
 

اکوسیستم های محل پراکنش ماهی شیپ:
دریای مازندران و رودخانه های وابسته به آن(تخمریزی طبیعی ندارد)، دریای سیاه(تقریبا منقرض)، دریای آزوف، دریای مرمره محل زندگی ماهی شیپ هستند، همچنین در بعضی رودخانه ها دیده میشوند : رود دانوب تا براتیسلاوا(کم)، رود ولگا تا کازان(کم)، رود اورال تا چالوف(کم)، رود ریونی گرجستان (کم). رودخانه ییلی چین، آمودریا و مناطقی از پاله آرکتیک محلهای زندگی ماهی شیپ هستند. ماهی شیپ همچنین در دریاچه آرال زندگی میکرده و منقرض شده است. تنها یک جمعیت با وضع طبیعی آن در دریاچه بالخاش قزاقستان گزارش شده است.
در دریای مازندران، ماهی شیپ اغلب در مناطق مرکزی و جنوبی زندگی میکند و در قسمت شمالی دریا بندرت دیده می شود. برای تخم ریزی نیز به رودخانه های سفید رود مهاجرت میکند، اما تعداد کمی از آن در رودخانه های سفید رود گزارش شده است.

مشخصات زیستگاه های ماهی شیپ:
در نواحی نزدیک به ساحل دریاها و خورها و بخشهای عمیق رودخانه ها حضور دارند. ماهیان جوان، در بخشهای کم عمق رودها زندگی میکنند، به بستهای گلی علاقمند بوده وبصورت دسته ای دیده میشوند.
دمای 10 تا 20 درجه سانتیگراد را ترجیح میدهد.گستره جغرافیایی اصلی: 57-36°N و 14-53°E
در اعماق 30 تا 60 متر آبهای شیرین تا شور بیشتر دیده دیده میشود. اکسیژن زیر 60% برای آنها خطرناک است. تغییرات در سطح آب، به دلیل تغییر در حجم غذا برای آنها اهمیت دارد.


مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک ماهی شیپ:
• شکل بدن: در باله پشتی دارای 45 تا 57 شعاع نرم، باله مخرجی دارای 23 تا 37 شعاع نرم. دارای پنج ردیف صفحات استخوانی: ردیف پشتی دارای 11 تا 17 صفحه، صفحات جانبی دارای 49تا70 صفحه و اغلب بین 55تا56 صفحه در هر طرف، ردیف های شکمی، دارای 10 تا16 صفحه.اولین صفحه استخوانی پشت بدن بزرگ است. استخوانهای کوچک بین ردیفه های اصلی استخوانهای پشت، پهلو و شکم وجود ندارند. رنگ بخش پشتی خاکستری، طرفین و پهلوها روشنتر، و شکم سفید است. پوزه مخروطی، کمی بلند و به سمت بالا شیبدار است. سبیلکها تا نیمه طول محل رویش تا لب رشد میکنند. لبها ضخیم و کشیده بوده و شکاف روی قسمت میانی لب پایین وجود ندارد. 24 تا 45 عدد خار آبششی دارد.
بدن این ماهی کشیده و ارتفاع آن 12.3 تا 16.1 درصد کل بدن، طول سر 17.1 تا 22.2 درصد طول کل بدن است.
شکل ظاهری نر و ماده شبیه است.

• اندازه: حداکثر طول و وزن گزارش شده در خارج ایران، 221سانتیمتر طول و وزن 80 کیلوگرم است و طول رایج آن 132 سانتیمتر است. در ایران اندازه آن از 105 تا 214 سانتی متر است و بیشترین فراوانی آن 149 سانتی متر بوده است. متوسط طول نرها 133.9 و ماده ها 148.8 سانتیمتر در سال 1377 بوده است.
• سن: این ماهی تا بیش از سی سال عمر میکند. سن متوسط آن در ایران14 سال می باشد.
• غذا: از لارو های نرم تنان، دوجور پایان (amphipods)و شیرونومیدها تغذیه میکنند. عمده غذای آنها بنتوزهای جانوری نظیر سخت پوستان، حشرات، و بیمهرگان است. در ایران نیز لارو ماهی شیپ، از لارو بال موداران(Trichoptera)، سنجاقک ها(Odonata) و بهاره ها(Plecoptera) و نمونه های بالغ در سال های اخیر در جنوب دریای مازندران از خرچنگ پهن (Rhitropanopeus harisii ) تغذیه مینمایند. در فصل تولید مثل تغذیه متوقف میشود . ماهیان بالغ همچننین از دیگر ماهیان بویژه گاوماهیان تغذیه میکنند. همچنین بالغین از Gammaridae, Cumacea, Mysidae, Nereis و سایر جانوران آبزی تغذیه می نمایند.
رقیب غذایی لارو شیپ، کپورماهیانی نظیر سیمو گاوماهیان هستند. رقیب غذایی ماهی شیپ بالغ، فیل ماهی و سوف و گاهی ماهی سفید و ماش ماهی است.
• کروموزوم: تعداد کروموزومهای دیپلوئید/زیگوتیک(2n) در 118-118 در دریای سیاه و 118+_2 در رود اورال گزارش شده است. تعداد کروموزومهای هاپلوئید/گامتیک(n) هم 59 گزارش شده است.
• خصوصیات رفتاری: شکارچیان فعال هستند.


تولید مثل ماهی شیپ:
این گونه برای تولید مثل، در دو فصل بهار (در دمای 6.2 تا 13 درجه سانتیگراد) و پائیز (در دمای 12 تا 17.9 درجه سانتیگراد به رودخانه کورا مهاجرت می نماید و پس از طی مسافت حدود 600 کیلومتر، به محل تولید مثل می رسد.در رودخانه اورال، این فاصله از 350 کیلومتری شروع میشود.دمای مناسب برای تولید مثل 15 تا 25 درجه سانتی گراد می باشد، اما در بخش شمالی دریای مازندران از 12 درجه نیز تولید مثل میکنند. بستر مناسب برای تولید مثل قلوه سنگی، سنگهای درشت، ماسه و خاک رس و سرعت آب 1 تا 2 متر در ثانیه است. نرها در سن 9 تا 13 سالگی و ماده ها 13 تا 16 سالگی بالغ می شوند. هم آوری مطلق در رودخانه کورا 280.000 تا 1.029.000 عدد و در اورال 715.000 تا 1.650.000 عدد می باشد.
از لحاظ تناسب جنسی، اغلب تعداد نرها بیشتر از ماده ها است.

صید ماهی شیپ:
کمترین سطح صید ماهیان خاویاری در دریای مازندران متعلق به ماهی شیپ بوده است.

ارزش های اقتصادی ماهی شیپ:
تجارت این ماهی در سراسر جهان ممنوع اعلام شده است.
این ماهی در شرایط مناسب، از ماهیان اقتصادی و باارزش دریای مازندران است. ارزش غذایی گوشت و خاویار آن حدواسط بین تاس ماهی روس و ازون برون است. گوشت آن دارای 18.7 درصد پروتئین، 10.2 درصد چربی، و 69.7 درصد آب می باشد. در سواحل ایران، 13.47 درصد وزن بدن این ماهی را خاویار تشکیل می دهد.


وضعیت ذخایر ماهی شیپ:
در لیست قرمز اتحادیه بین المللی حفاظت از محیط زیست (IUCN) قرار دارد و بصورت بحرانی در خطر است(CR). صید آن از سال 2011 در کشورهای حاشیه دریای خزر به مدت 5 سال ممنوع میگردد. تجارت جهانی آن نیز مدتهاست که با محدودیت مواجه است(CITES II, از تاریخ 1.4.98; CMS Appendix II). حدود یک درصد از مجموع صید ماهیان خاویاری را شامل می شود و نسبت به سایر گونه ها از این لحاظ ضعیف تر است. در سال های 1922 تا 1927 حدود 2.500 تا 3.000 شیپ در رودخانه کورا صید شد.
از سال های 1966 تا 1971 سالانه 2.9 تا 6.2 میلیون عدد بچه ماهی حاصل از کارگاه های تکثیر مصنوعی روسیه، به دریای خزر رهاسازی گردیده و تعداد 678.600 عدد در سال 1377 در رودخانه های ایران رها سازی شدند.
میزان صید این ماهی در ایران کم است، بطوریکه در سال 1351 تعداد 515 عدد، 1373 تعداد 188 عدد و در سال 1377 تعداد 105 عدد مجموعا به وزن 11 تن صید شدند. این گونه در حال حاضر کمیاب ترین گونه خاویاری در دریای مازندران است که علاوه بر کاهش شدید آن در سالهای اخیر، تکثیر مصنوعی آن نیز نتوانسته است کمکی به احیای جمعیت آن بکند.


عوامل محدود کننده جمعیت ماهی شیپ شامل:
عوامل غیر زیستی: تغییرات دمایی، تغییر در حجم آب، میزان اکسیژن محلول در آب
عوامل زیستی: شکار شدن تخمها و لاروها توسط ماهیان شکارچی مثل اسبله و سوف و سایر ماهیان. تعداد زیادی از ماهیان شیپ در مرحله انگشت قدی خوراک این ماهیان شکارچی میگردند.
عوامل انسانی:کاهش مولدین، بدلیل صید غیر مسوولانه، آلودگی رودخانه ها و دریای مازندران، سد بندی در مسیر بعضی رودخانه ها و نتیجتا ایجاد مشکل در مسیر تخمریزی

منبع: نیازنگار

مطالب مرتبط

نظرات

کد امنیتی
فرصت نگار
فرصت نگار

اشتراک در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه نیازنگار می توانید روزانه خبرهای روز را در ایمیل خود مشاهده کنید

دیگران می خوانند

    وقتی حاج آقا «بهاره رهنما» را سورپرایز کرد/عکس
    وقتی حاج آقا «بهاره رهنما» را سورپرایز کرد/عکس