ثبت وب سایت          تبلیغات          RSS          درباره ما          تماس با ما
امروز سه شنبه، ۱ آبان ۱۳۹۷

فیل ماهی,نکات مهم در مورد تکثیر و پرورش فیل ماهی,تکثیر مصنوعی فیل ماهی

فیل ماهی یا بلوگا (Huso huso)، از راسته تاس‌ماهیان، بزرگترین ماهی دریای خزر است. زیستگاه اصلی این آبزی دریای خزر و دریای سیاه است و گهگاه در دریای آدریاتیک هم دیده شده و هم‌اکنون در فهرست گونه‌های به‌ شدت در معرض خطر انقراض دارد. خاویار آن گرانترین نوع خاویار است. نمونه‌هایی از آنها با وزنی در حدود ۱۴۰۰ کیلوگرم و سنی بیش از ۱۰۰ سال صید شده است. هر دو یا سه سال یکبار تخم ریزی می‌کند و بین ۱۴ و۱۷ سالگی بالغ می‌شود. طول آن از یک و نیم متر تا بیش از چهار متر است. رکورد صید آن در ایران ۱۲۵۰ کیلوگرم بوده است که از آن ۲۳۰ کیلوگرم خاویار طلایی، که گرانترین نوع خاویار است، استحصال شد. ماهیان زیادی در دنیا وجود دارند که عمرشان به یک سال هم نمی رسد. ولی در دریای خزر نوعی ماهی خاویاری به اسم فیل ماهی زندگی می کند که تا 120سال هم عمر می کند! فیل ماهی در این سن و سال، حدود 5/1 تن(1500) وزن دارد. بسیاری از فیل ماهی ها به خاطر خاویار گران قیمتی که در شکم دارند، خیلی زودتر از رسیدن به 120 سالگی کشته می شوند. در سالهای اخیر کشورهای اطراف دریای خزر(از جمله ایران) برنامه هایی را برای حمایت از این ماهی اجرا کرده اند.

سیستماتیک:
نام علمی گونه: Huso huso (Linnaeus, 1758)j
نامهای رایج در ایران: فیل ماهی
خانواده تاس ماهیان: Acipenseridae
رده بندی کامل : Class: Actinopterygii > Order: Acipenseriformes > Family: Acipenseridae > Subfamily: Acipenserinae
نامهای خارج از ایران: Beluga و نیز: Great Sturgeon, Giant Sturgeon, Europian Sturgeon
برخی از اسامی علمی قدیمی، یا غیر معتبر: Acipenser beluga, Acipenser schypa, Huso ichthyocolla, Acipenser huso....

کشورهای محل زندگی فیل ماهی:
کشورهای حوضه دریای مازندران. خارج از دریای مازندران در کشورهایی مثل آلبانی، بوسنی، بلغارستان، گرجستان، ایتالیا، قزاقستان، ترکیه و اوکراین بومی است. در کشورهایی نظیر سوئد و لتونی معرفی مصنوعی شده و متاسفانه در کشورهایی هم منقرض شده، نظیر اطریش، اسلونی، اسلواکی، صربستان و مجارستان.

اکوسیستم های محل پراکنش فیل ماهی:
دریای مازندران، دریای آدریاتیک، دریای اژه، دریای سیاه، دریای مدیترانه، دریای آزوف، دریای مرمره، دانوب، دون، رودخانه کوبان، اورال، ولگا

مشخصات زیستگاه فیل ماهی:
آبهای شیرین، شور و لب شور، دارای بسترهای گلی. نزدیک به بستر زندگی میکند. بیشتر در عمق 70 تا 180 متری حضور دارد.در عمق بیش از 300 متری دریای خزر نیز صید شده اند. بطور کلی به اعماق بیشتر از سطح علاقمند است. در طی کاهش عمق دهه هفتاد دریای مازندران، فیل ماهیان از کرانه های شمالی به مرکز و جنوب مهاجرت کردند، که این امر بطور غیر مستقیم می تواند با منابع غذایی مرتبط باشد.
دامنه دمایی زیادی را تحمل میکند (0.5 تا 30 درجه سانتیگراد)، اما دمای 10 تا 20 درجه سانتیگراد را ترجیح میدهد. شوری 22 در هزار را تحمل میکند.گستره جغرافیایی اصلی: 57-35°N و 17-60°E

مشخصات ظاهری، رفتاری و فیزیولوژیک فیل ماهی:
شکل بدن: بدن باریک و به سمت دم باریکتر میشود. پوزه کوتاه و مخروتی که 7 تا 12.5 درصد طول کل است. طول سر، حدود 18 تا 23 درصد طول کل است. قطر چشم حدود 7 درصد طول سر می باشد. ارتفاع بدن حدود 15 درصد طول کل بدن است. طول استاندارد حدود 87 درصد طول کل است.
17 تا 36 خار آبششی دارد. دارای سبیلک بلند و فشرده و یا گرد است که دارای رشته هایی می باشد. سبیلکها به دهان میرسند. شعاعهای غیر منشعب باله مخرجی 22-41(بعضی منابع 28 تا 41)و باله پشتی 48-81(بعضی منابع 62 تا 73) می باشد. این ماهی بطور کلی فاقد خار یا شعاع سخت در باله ها است.
مقطع عرضی بدن فیل ماهی دایره ای است. دهان فیل ماهی، زیرین است. پوزه به نسبت سایر تاسماهیان متوسط و تا حدی به سمت بالا است.
فیل ماهی دارای پنج ردیف صفحهات استخوانی روی بدن است.ردیف پشتی 11 تا 14 صفحه(اولین صفحه کوچتر ازبقیه)، ردیف های پهلویی 41 تا 52 صفحه در هر طرف، و دو ردیف شکمی، 9 تا 11 صفحه استخوانی در هر کدام. رنگ بدن در پشت خاکستری، در پهلوها روشنتر و در ناحیه شکمی سفید است. بین نر و ماده، تفاوت ظاهری شاخص وجود ندارد.در ایران طرحی برای تعیین جنسیت فیلماهی قبل از بلوغ با موفقیت انجام شده که در ادامه این صفحه به آن اشاره خواهد شد.

اندازه: حداکثر طول 6 متر و وزن، یک تن. در خارج از ایران 8 متر و 3200 کیلوگرم گزارش شده است.اندازه رایج 215 سانتیمتر است. اندازه در سن بلوغ حدود دو متر است.گرانترین و بزرگترین ماهی آب شیرین، ثبت شده در کتاب رکوردهای گینس.

سن: این ماهی تا 118 سال عمر میکند. بیشترین فراوانی صید شده در ایران طبق آمار سال 1369 تا 1373، 14 تا 16 سال بوده است.

غذا: در جوانی از پلانکتونهای جانوری، سخت پوستان کفزی، کرمها، حشرات کفزی و بی مهرگان، و به تدریج ازنکتونها، ماهیانی نظیر کلمه (Rutilus rutilus)، سیاه کولی(Vimba vimba)، شیشه ماهی (Atherina boyeri)، و کپور (Cyprinus carpio) و در فصل مهاجرت به رودخانه از ماهی استرلیاد (Acipenser ruthenus) و سوف معمولی (Stizostedion lucioperca) ، کاراس (Carassius carassius)، ماهی سیم (Abramis brama)، ماش ماهی ( Aspius aspius) و بسیاری ماهیان دیگر تغذیه می نماید. طیف غذاهای گزارش شده فیل ماهی در کشورهای مختلف بیش از سی گونه ماهی را در بر میگیرد. در مراحل اولیه زندگی، همنوع خواری نیز در آنها دیده شده است. جدی ترین رقیب غذایی فیل ماهی در دریای مازندران که چینین رژیم غذایی گسترده ای دارد، فوک دریای خزر میباشد که بیش از 61 درصد شباهت غذایی دارند.

کروموزوم: تعداد کروموزومهای دیپلوئید/زیگوتیک(2n) در منابع مختلف 60-60، 116-116 و 118-118 گزارش شده است. تعداد کروموزومهای هاپلوئید/گامتیک(n) هم در گزارشها 30 و 59 گزارش شده است. این مطالعات در روسیه (ولگا، دن، روستوف) و ایتالیا (رود پو) انجام شده اند.

خصوصیات رفتاری: شکار خود را تعقیب میکنند. در عمق 1.5 تا 30 متری دریای مازندران، بیشتر شکارگری میکنند. برای انسان بی خطر هستند.

تولید مثل فیل ماهی:
سن بلوغ در فیل ماهی ماده، 14 تا 16 سالگی(گاه تا 20) و در فیل ماهی نر 19 تا 22 سالگی (بعضی گزارشها 10 تا 16 سالگی) می باشد. طول آنها در این زمان حدود دو متر است.
برای تولید مثل مهاجرت بهاره یا پاییزه به رودخانه ها دارند. اما در فصل بهار بیشتر مهاجرت صورت میگیرد. زمان تولید مثل به طغیان آب رودخانه بستگی زیادی دارد.
بستر رودخانه محل تخمریزی، سنگلاخی و قلوه سنگی به همراه ماسه می باشد و سرعت آب 1.5 تا 2 متر در ثانیه و با عمق 4 تا 15 متر باید باشد.
هماوری مطلق 224300 تا 2853400 (میانگین 855000 عدد) می باشد. میزان تخم تولیدی ماده ها بسته به عوامل گوناگون، بین 360000 تا 7700000 عدد تخم میگذارند. فصل تخمریزی در بهار و پاییز است. جهت تولید مثل به آبهایی با دمای 9 تا 17 درجه مهاجرت میکنند.
توسعه جنینی تخم فیل ماهی در دمای 8 تا 11 درجه سانتیگراد، 200 تا 240 ساعت و در دمای 15 تا 16 درجه سانتیگراد، 130 تا 140 ساعت طول میکشد.
لارو تازه از تخم بیرون آمده، 11 تا 12 میلیمتر طول دارد که بزرگتر از لارو سایر تاسماهیان است. دوره لاروی تا وقتی که به تغذیه فعال برسند و طول آنها 25 میلیمتر بشود طول میکشد.اندازه بچه ماهیان زیر یکساله در اورال به 15 سانتیمتر میرسد. دمای 15 تا 26 درجه سانتیگراد، بهترین دما برای رشد لارو و بچه فیل ماهیان است. از تخمها محافظت نمی نمایند. ماده ها هر چند سال یکبار بارور میشوند.
در شرایط مصنوعی، قابل هیبرید سازی با گونه های دیگر است. از ترکیب فیل ماهی ماده، و ماهی نر استرلت یا استرلیاد(Acipenser ruthenus)، گونه ای به نام Bester به دست آمده که خاویار بهتر داشته و در آب شیرین قابل نگهداری است.
در ایران برای اولین بار در جهان، طرح تشخیص جنسیت فیل ماهی سه ساله با استفاده از سونو گرافی و با دقت بالای 95% با موفقیت انجام شده است. این عمل بویژه برای کسانی که قصد دارند سالها در محیط پرورشی فیل ماهی را با هدف استحصال خاویار نگهداری کنند، حائز اهمیت است. چرا که نیازی به هزینه های گزاف نگهداری ماهیان نر تا سن بلوغ ندارند. روش سونوگرافی در تعیین جنسیت فیل ماهی، تنها سی ثانیه طول میکشد و به نسبت روشهای دیگر رایج، کم خطر تر و کم هزینه تر است.

صید فیل ماهی:
بیشترین صید فیل ماهی در ایران به صیدگاه بندر ترکمن در استان گلستان مربوط می شود. صید آنها تا قبل از ممنوعیت حوالی سال 200 در رودخانه های روسیه، بوسیله تورهای ثابت کنار رودخانه و بیچ ساین انجام میشده است.

ارزش های اقتصادی فیل ماهی:
از ماهیان بسیار گرانبها و به بیانی دیگر، گرانبها ترین ماهی جهان است. خاویار حاصل از آن گرانترین نوع خاویار به نسبت سایر خاویار ها می باشد. به نظر برخی واژه خاویار واژه‌ای فارسی و دگرگون‌شدهٔ واژهٔ خاگ‌آور (به معنی تخم‌آور) است.
گوشت آن نیز به صورت تازه، یخ زده و یا دودی فروخته میشود. تکثیر مصنوعی میگرد. 63 درصد وزن بدن این ماهی قابل خوردن است. گوشت تازه آن 6.7 درصد و خاویار آن 25.9 درصد پروتئین دارد. در آبهای ایرانی دریای مازندران، 12.6 درصد وزن بدن این ماهی از خاویار است. 29.7 درصد خاویار تولیدی ایران در سال 1351 از فیل ماهی بود که در سال 1373 این مقدار به 9.5 درصد کاهش یافت.
مصرف خاویار از ابتلا به بیماری افسردگی و بیماری‌های قلبی عروقی پیشگیری می‌کند، چرا که در خاویار غلظت اسیدهای چرب از نوع امگا۳ بسیار بالاست. بعلاوه خاویار غنی از ترکیبی به نام "Ctacosand" است که نوعی الکل چرب با زنجیره بلند است و در بدن به اسیدهای چرب تبدیل می‌شود. این اسیدهای چرب به دست آمده در سنتز میلین (پوشش سلول عصبی) نقش بسزایی ایفا می‌کند. به همین دلیل مصرف خاویار در سلامت سلول‌های عصبی بسیار مؤثر است. در کشورهایی که ماهی و خاویار در عادات غذایی مردم جایگاه ویژه‌ای دارد، میزان ابتلا به افسردگی بسیار کمتر از دیگر کشورهاست. وجود اسیدهای چرب «امگا۳» درخاویار مانع از افزایش کلسترول خون و به دنبال آن باعث پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی می‌شود. بعلاوه مصرف خاویار در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های آرتریت رومائید (التهاب مفاصل)، بیماری‌های دستگاه گوارش و بعضی از انواع سرطان بسیار مؤثر است. خاویار از نظر عنصر آهن نیز غنی است و به همین دلیل آن در افراد مبتلا به کم خونی ناشی از فقر آهن نیز توصیه می‌شود.
خاویار ماده غذایی ارزشمندی است که طبخ نداردو باید به صورت سرد مصرف شود.
فیل ماهی در آکواریوم های شهری جهت نمایش عمومی قابل نگهداری است.


 
 

وضعیت ذخایر فیل ماهی:
در لیست قرمز اتحادیه بین المللی حفاظت از محیط زیست (IUCN) قرار دارد و بصورت بحرانی در خطر است(CR). صید آن از سال 2011 در کشورهای حاشیه دریای خزر به مدت 5 سال ممنوع میگردد. در سال 1351 خورشیدی در ایران 6313 فیل ماهی سید شد که این رقم در سال 1377 به 216 عدد رسید.
تکثیر مصنوعی و رهاسازی این ماهی، از دهه 1970 در شوروی سابق شروع شده است. در ایران نیز سالیانه صدها هزار بچه فیل ماهی در دریای مازندران رهاسازی میشوند، اما به نسبت سایر ماهیان خاویاری بویژه قره برون، تکثیر این ماهی محدود است. از مجموع صید های انجام شده ماهیان خاویاری بین سالهای 1382 تا 1384، در آبهای زیر ده متر مازندران، تنها یک صدم درصد (0.1%) مربوط به فیل ماهی بوده است.
اکسیژن محلول زیر 60% برای فیل ماهی خطرناک است.

عوامل محدود کننده جمعیت فیل ماهی، عبارتند از:
عوامل غیر زیستی: وضعیت هیدرولوژیک رودخانه های محل تخمریزی، مثل شدت جریان، کاهش مناطق مناسب تخمریزی، کمبود اکسیژن بویژه در زمستان
عوامل زیستی: شکارچیان تخم فیل ماهی(نظیر گربه ماهی اسبله، گاوماهیان، ماهی سیم)، شکارچیان لارو فیل ماهی(نظیر شمشیرماهی آب شیرین، اردک ماهیان جوان) و شکارچیان فیل ماهی بالغ (گربه ماهی اسبله). فیل ماهی داخل دریای مازندران، دشمن طبیعی ندارد.
عوامل انسانی: صید غیر مسوولانه، ایجاد موانع در رسیدن به محلهای تخمریزی، آلودگی های آبی.
مدیریت میزان آب رودخانه ها، جلوگیری از آلاینده ها، جلوگیری از صید بی رویه و افزایش مصنوعی تعداد بچه ماهیان فیل ماهی برای جلوگیری از نابودی آن پیشنهاد شده است.

تاریخچه تکثیرو پرورش فیل ماهی:
فیل ماهی مدت هاست که برای پرورش مورد استفاده قرار می گیرد. لاروهای این ماهی در مراکز تکثیر و پرورش، تا وزن 3 گرم رشد کرده و سپس به دریا رهاسازی می شوند. هرچه والدین فیل ماهیان از کیفیت بهتری برخوردار باشند، مراحل انکوباسیون و پرورش بعدی بازدهی بالاتری خواهد داشت (قزل،1370). ضریب رشد این ماهی نسبت به ازون برون و چالباش بالاتر می باشد (هوچلیتنر ،1993،پیروگوسکی و فدیوا ،1982). فیل ماهی در آبگیرهای منطقه مسکو جهت بهره برداری به منظور صید ورزشی معرفی شده است.میانگین وزن فیل ماهیان پرورش یافته در استخرهای پرورشی دن، طی سال های 1967-1969 برای ماهیان زیر یک ساله، دو ساله و سه ساله به ترتیب به 300، 800 و 4000 گرم رسید(شکل1). فیل ماهی همچنان در حوضچه های حاوی زئوپلانکتون به وزن2-1 گرمی رسیده و سپس با غذای پلت مرطوب شامل ماهیان کم ارزش تر مثل کلمه و ماهی پخته چرخ کرده تغذیه می شوند.در سیستم پرورش در قفس، ماهیان زیر یک ساله به وزن 250-225 گرم رسیدند. در این ماهیان پدیده هم جنس خواری در روزهای اول در قفس ها و حوضچه ها دیده می شود. فیل ماهیان دو و سه ساله با تراکم 12-3 کیلوگرم در متر مربع نگهداری می شوند. میزان رشد تابستانه در قفس ها بیش از رشد در حوضچه هاست، به طوری که در قفس ها وزن ماهیان دو و سه ساله به ترتیب به 1020 و 1890 گرم رسیده ولی در حوضچه ها این مقدار 435 و 1317 گرم بوده است.در سال های 1952-1960 فیل ماهی در حوضچه های پرورشی واقع در باغ وحش مسکو پرورش داده شد. بچه ماهیان مزبور ابتدا با لارو شیرونومیده و سپس با ماهیان زنده کوچک تغذیه شدند. ماهیان بزرگ تر با گوشت گاو به میزان 4.5-2.2 % وزن بدن مورد تغذیه قرار گرفتند. میانگین دمای آب در این حوضچه ها 14-12 درجه سانتی گراد بود. ضریب تبدیل غذا (گوشت گاو و ماهی) در ماهیان بزرگ تر، 8 و برای نمونه های کوچک تر (لارو شیرونومیده و ماهی) 16-4 بوده است. طی پنج سال میانگین وزن این ماهیان از 1613 گرم به 13525 گرم رسید. (Sokolsky ,1991) و (Rezvanov,1991)، فیل ماهی را در انواع مختلف استخر پرورش دادند. فیل ماهیان 3 گرمی با تراکم 20 هزار در هکتار در استخر معرفی شده و روزی دوبار به وسیله دستگاه غذاده که تعداد آنها 20 عدد در هکتار بود، مورد تغذیه قرار گرفتند. مقدار جیره داده شده 10- 7 % وزن بدن بوده و شامل ماهی چرخ کرده ( 89 % )، مخمر ( 5% )، آرد ماهی  ( 5% ) و پرمیکس (1% ) می شد. در ابتدا بیش از 70 % غذای مصرف شده توسط  فیل ماهیان را، زئوپلانکتون ها و بنتوزها تشکیل می دادند. ولی با رسیدن به وزن 50 گرمی، تقریبا تمام ماهیان شروع به تغذیه از غذای مصنوعی کردند. وزن ماهیان زیر یک ساله به 150 گرم رسیده، بقای آنها 50 %  و مقدار تولید 2 تن در هکتار بود. سپس این ماهیان در فصول سرد سال (مهر- اسفند) به استخرهائی با وسعت 5/0 – 25/0هکتار و عمق 3-2 متر و با تراکم 120 هزار در هکتار منتقل شدند. در این حالت کاهش وزن زمستانه به میزان 40-30 % بود. فیل ماهیان سال دوم از ماهیان خرد شده تغذیه می کنند. ماهیانی که به وزن 700 گرمی رسیده بودند (50-40% کل ماهیان) به بازار عرضه گردیده و ماهیان کوچکتر برای پرورش بیشتر نگاه داشته شدند. میزان بقای ماهیان سه ساله 95% و وزن آنها 2-7/1 کیلوگرم و مقدا تولید آنها 5/7-5 تن در هکتار بود.
در استخرهای بزرگ پرورش توأم ماهی، فیل ماهی همراه با ماهیان کپور نقره ای و سرگنده نیز پرورش داده شد. تراکم ماهیان یک تابستانه، عبارت از9/0-4/0هزار قطعه کپور سرگنده و 3-2 هزار قطعه کپور نقره ای و4-3 هزار قطعه فیل ماهی در هکتار بود. در تجربه دیگری که در سیستم کشت توأم بلوگا با کپور ماهیان انجام گرفت (Sokolsky ,1991وRezvanov,1991). فیل ماهیان یک، دو و سه تابستانه به ترتیب به اوزان 15/0،93/0و3/2 کیلوگرمی رسیدند. در این تجربه درصد بقاء برای فیل ماهیان سال اول و دوم 87% و90% بوده و تراکم آنها در سال دوم به 700-900هکتار رسید.همچنین فیل ماهیان زیریک ساله و دو ساله از 3 گرمی تا 2 گرمی در استخرهای خلیج Taganrog (دریای آزوف) با درجه شوری 8-4 در هزار پرورش داده شدند. از آنجائی که در چنین شرایطی میزان تلفات فیل ماهی جوان تا 20% می رسد، این موضوع نشان می دهد که سازش با آب شور یک مرحله بحرانی در زندگی این ماهی است. فیل ماهیان 3-30 گرمی از گاماروس های بزرگ (30% وزن بدن)، غذای پلت خشک (30-20%) و ماهی کیلکای چرخ کرده و یا خرد شده که نسبت آن به مرور تا 60% افزایش می یافت تغذیه شدند. در تالاب دلتای ولگا، وزن فیل ماهی زیر یک ساله و دو ساله با تغذیه از غذای طبیعی و باتراکم 100 قطعه ماهی در هکتار به ترتیب 160-130 و 1000-500 گرم و میزان تولید 280 کیلوگرم در هکتار بود.بنابراین احتمال می رود که بی مهرگان بزرگ و ماهی ها نقش مهمی را در تغذیه فیل ماهی در آب های لب شور بازی کنند.در سال های 78 - 1976 آزمایشاتی در مورد پرورش فیل ماهی در قفس های توری در خلیج Gelendzhik  دریای سیاه انجام گرفت.پس از12 روز سازش در حوضچه هایی با آب دریای سیاه، فیل ماهیان 4 - 10 گرمی با تراکم  35  قطعه  در متر مکعب به قفس های به حجم 45 مترمکعب و عمق 7 متر و به فاصله حدود 100 متری ساحل انتقال داده شدند. این ماهیان با ماهی چرخ کرده و سبوس تغذیه شده و مصرف غذائی برای هر کیلوگرم افزایش وزن بدن آن ها معادل 8 واحد بود. این آزمایشات نشان داد که پرورش فیل ماهی جوان در قفس به منظور رها سازی بعدی در دریا امکان پذیر است (اریکسون و پولیانینو،1995).مطالعه دیگری نشان می دهد که طیف مواد غذائی فیل ماهی بسیار وسیع بوده و کاهش یکی از منابع غذائی سبب روی آوری به تغذیه از سایر منابع می شود. این ترجیح غذائی با درجه حرارت نیز تغییر می کند (طریک،1371). در این مطالعه خاطر نشان شده است که ترجیح غذائی فیل ماهی در حوضه جنوبی دریای خزر از ماهیان گوبیده، ترجیح غذائی چالباش از گوبیده و کلاپیده، ترجیح غذائی ازون برون از کلاپیده و ترجیح غذائی قره برون از دو کفه ای ها و سخت پوستان است (تقوی مطلق،1995).این گونه برای پرورش به صورت خالص و یا به عنوان والد در دو رگه گیری ها مناسب هستند. پرورش فیل ماهی به دلیل برخورداری از سرعت رشد بالا در مقایسه با سایر ماهیان خاویاری از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد (کیوان، 1382، محسنی و همکاران، 1379) در سال های اخیر توجه زیادی به پرورش این ماهی در محیط های مصنوعی گردیده است و پروژه های متعددی در این راستا صورت گرفته و یا در دست انجام است ( محسنی و همکاران،1381، پورعلی فشتمی و همکاران، 1381). کارشناسان عقیده دارند که در شرایط موجود فیل ماهی دریای خزر قادر به تولید مثل طبیعی نبوده و بقاء آن به صورت کامل وابسته به تکثیر مصنوعی و رهاسازی این ماهیان در دریا است.(اسپیر و همکاران،2000) براساس برآوردهای انجام شده حدود 91.5 در صد فیل ماهیان موجود در دریای خزر حاصل از تکثیر مصنوعی می باشند (برادران طهوری، 1377).پرورش فیل ماهی در کشور در حوضچه های بتنی و یا فایبرگلاس و همچنین استخرهای خاکی انجام می شود و تجربه نشان داده است که شرایط پرورش در حوضچه های بتنی و سیستم متراکم نسبت به استخرهای خاکی ارجحیت دارد. با توجه به Eurytherme بودن فیل ماهی و دامنه مناسب درجه حرارت رشد آن (15-27 درجه سانتیگراد) بسیاری از نقاط کشورمان برای گسترش این صنعت مناسب تشخیص داده شد. همچنین به دلیل یوری هالین بودن گونه فیل ماهی امکان پرورش ان در آب شیرین تا شوری 18 در هزار وجود دارد. بدین ترتیب مناطق زیادی در کشورمان مستعد پرورش این گونه می باشد (طهوری،1379).اگر این ماهی وارد صنعت پرورش آبزیان شود در عرض سه سال بین 10 تا 12 کیلوگرم می رسد و در بالای 20 سالگی به باروری می رسد. ماهیان در استخر بتونی نسبت به استخر خاکی دارای رشد بهتری بوده‌اند و آن به‌ علت تغذیه از غذای کنسانتره موجود بوده است. فیل ماهیان در استخر بتونی به ‌راحتی می‌توانند غذای دستی را پیدا کرده و مورد تغذیه قرار بدهند.
نتایج حاصل از مطالعات 29 هفته ای جهت ارزیابی پرورش گوشتی گونه فیل ماهی در وان فایبرگلاس و استخر خاکی با وزن متوسط 35/0± 76/28 گرم نشان داد که در وان فایبرگلاس فیل ماهیان در مدت 200 روز پرورش افزایش وزنی معادل 17/584 گرم و تولیدی معادل 6 کیلوگرم در هر متر مربع داشتند (سوداگر،1387).که درصد بقاء، ضریب تبدیل غذایی و شاخص رشد ویژه آنها به ترتیب برابر با 4/98درصد، 21/2 و 41/1بود، در حالی که در استخر خاکی طی این مدت، فیل ماهیان افزایش وزنی معادل 708 گرم و تولیدی معادل 5/1 کیلوگرم در هر متر مربع با درصد بقاء، ضریب تبدیل غذایی و شاخص رشد ویژه به ترتیب برابر با 7/85 درصد،32/1و 69/1داشتند. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که در اوایل دوره پرورشی وان فایبرگلاس از وضعیت رشد مناسبتری برخوردار بود، اما پس از آن این روند برعکس گردید، به طوری که ماهیان پرورش یافته در استخر خاکی از ضریب تبدیل غذایی وشاخص رشد ویژه مناسب تری برخوردار بودند  (سوداگر،1387).

پرورش تاس ماهیان در استخر های خاکی:
مرحلۀ نهایی واصلی پرورش تاس ماهیان در استخرهای خاکی است ، در این محل بچه ماهیان مانندشرایط طبیعی تغذیه کرده ورشد می یابند و پس از آنکه قادر به حفظ خود و جستجوی غذا گردیدند به رودخانه رها می شوندپس از آماده نمودن استخرهای پرورش ،موقعی اقدام به انتقال بچه ماهیها یا کشت آنها می گرددکه استخر های خاکی واجد شرایط زیر باشند:
1-    استخر باید عاری از علف وخزه باشد.
2-  pH  بین 7 تا 8
3-    اکسیژن محلول o2کمتر از 6 میلی گرم نباشد.
4-    ایندرید کربنیک  co2 تا 10 میلی گرم در لیتر
5-    هیدروژن سولفورH2sصفر باشد.
6-    شفافیت کمتر از 30 سانتیمتر نباشد.
7-    اکسید اسیون مواد آلی برابر 10 تا 20 میلی گرم اکسیژن در لیتر .
8-    آهن کلی تا یک میلی گرم در لیتر
9-    سولفاتها تا 10 میلی گرم در لیتر .

روش و تعداد کشت ماهیها در استخرهای خاکی:
اگر فقط یک نوع از تاس ماهیان ( اوزون برون ،فیل ماهی ،تاس ماهی ،شیپ ماهی )در استخرهای خاکی پرورش داده شود تعداد بچه ماهیها در هر هکتار نباید بیش از 70 تا 80 هزار عدد باشددر مورد اوزون برون عملاً می توان این مقدار را تا 100 وحتی 150 هزار عدد در هکتار افزایش داد.
در مواردی که در استخرها پلانکتون بمقدار زیاد و بنتور بحد کافی رشد یابد می توان دو نوع از تاس ماهیان را در یک استخر پرورش داد( ازون برون + تاس ماهی )چون تاس ماهی بیشتر از بنتور  و ازون برون از پلانکتونها تغذیه می آورند.
تعداد بچه ماهیها در چنین استخرهایی برابر با 100 تا 120 هزار عدد در هکتار خواهدبود.
نسبت کشت توأم اوزون برون وتاس ماهی

منبع: نیازنگار

مطالب مرتبط

نظرات

کد امنیتی
فرصت نگار
فرصت نگار

اشتراک در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه نیازنگار می توانید روزانه خبرهای روز را در ایمیل خود مشاهده کنید

دیگران می خوانند